In Vastgoed & overheid

Uitspraak verruiming verschoonbaarheid termijnoverschrijding

Door Fleur van Helmond, geplaatst op 31 januari 2024 in Vastgoed & overheid

Enige tijd geleden hebben we u geïnformeerd over de conclusie van de raadsheer advocaat-generaal mr. Widdershoven over – kort gezegd – de verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding bij bezwaar- en beroepstermijnen. Het blogartikel vind je hier. Op dinsdag 30 januari 2024 heeft de grote kamer van het College van het Beroep voor het bedrijfsleven uitspraak gedaan, waarin zij de conclusie van de A-G hebben meegenomen. In dit blog bespreken we de overwegingen in de uitspraken van de grote kamer.

Als een belanghebbende bezwaar maakt of beroep instelt tegen een besluit van een bestuursorgaan, is het van essentieel belang dat dit binnen een vastgestelde termijn gebeurt. Indien deze termijn wordt overschreden, wordt het bezwaar of beroep doorgaans niet inhoudelijk behandeld, tenzij er sprake is van een verschoonbare overschrijding van de termijn. Tot voorkort was er niet snel sprake van een verschoonbare termijnoverschrijding; de eisen die daaraan werden gesteld waren streng. De A-G heeft in zijn conclusie reeds diverse voorstellen gedaan voor een minder strenge beoordeling van de termijnoverschrijding. De vraag was echter wat de grote kamer van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) met deze voorstellen van de A-G zou gaan doen.

De grote kamer van het CBb heeft op 30 januari 2024 uitspraak gedaan en daarin bepaald dat bestuursorganen en bestuursrechters nu vaker dan voorheen moeten aannemen dat een overschrijding van de termijn gerechtvaardigd is. Deze minder strikte benadering beoogt bestuursorganen en bestuursrechters meer speelruimte te bieden om op maat gemaakte beslissingen te nemen in individuele gevallen.

Bijzondere omstandigheden

Volgens artikel 6:11 Awb is een overschrijding van de termijn alleen aanvaardbaar wanneer “redelijkerwijs niet kan worden geoordeeld dat de indiener van het bezwaar- of beroepschrift nalatig is geweest”. Dit kan het geval zijn wanneer bijzondere omstandigheden de indiener hebben belet om tijdig bezwaar aan te tekenen of beroep in te stellen. Het CBb benadrukt momenteel dat er meer aandacht moet worden besteed aan deze bijzondere omstandigheden. Enkele voorbeelden voor bijzondere omstandigheden zijn: persoonlijke omstandigheden (ernstige ziekte, psychisch onvermogen, ernstige familieomstandigheden) of externe omstandigheden die voor overbelasting en stress zorgen (natuurramp, brand in een woning of bedrijfspand).

Maatwerk

Bij de beoordeling of er sprake is van een verschoonbaarheid van een termijnoverschrijding moet meer rekening worden gehouden met bijzondere omstandigheden. Die kunnen van geval tot geval verschillen. De context van de specifieke kwestie is dan relevant en dient in de beoordeling te worden betrokken. Zelfs als de indiener slechts een beperkte mate van verwijt treft, kunnen er gronden zijn om de overschrijding van de termijn als verschoonbaar te beschouwen. Dit is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de identiteit van de indiener (bijvoorbeeld een individuele burger of een groot of klein bedrijf), de omvang van de termijnoverschrijding, de betrokken belangen van anderen/derden bij het besluit van het bestuursorgaan, en het belang dat het bestuursorgaan zelf heeft bij het verkrijgen van zekerheid over de rechtsgeldigheid van zijn besluit. Al deze omstandigheden dienen beoordeeld te worden.

Het CBb sluit af met de opmerking dat het wettelijke kader een minder strikte benadering eigenlijk maar zeer beperkt toelaat. Als dit niet langer wenselijk wordt geacht, dan is de wetgever aan zet. Dit is geen taak voor de rechter.

Bijstand deskundige

Ook relevant is de overweging dat als de belanghebbende gedurende een deel van de overschreden bezwaar- of beroepstermijnen werd bijgestaan door een professionele rechtshulpverlener, het handelen van die rechtshulpverlener in beginsel voor risico komt van de indiener. Van een professionele rechtshulpverlener mag worden verwacht dat deze de termijnen bewaakt en eventuele noodzakelijke voorzieningen treft. Een termijnoverschrijding zal om die reden niet gauw verschoonbaar zijn.

Ter besluit

De grote kamer van het CBb heeft een deel van de aanbevelingen van de A-G overgenomen. Bestuursrechter en bestuursorganen zullen naar verwachting in de toekomst vaker aannemen dat er sprake is van een verschoonbare termijnoverschrijding. Er is meer ruimte om persoonlijke omstandigheden te laten meewegen en maatwerk te leveren voor een specifiek geval.