De Hoge Raad heeft op 21 februari 2025 een belangrijke uitspraak gedaan over de rol van ondernemerschap bij de kwalificatie van een arbeidsrelatie. Dit arrest is van belang voor de discussie over schijnzelfstandigheid en biedt verduidelijking over de weging van ondernemerschap ten opzichte van andere factoren.
De achtergrond van de zaak
Vakbond FNV en Uber zijn al langere tijd verwikkeld in een juridische strijd over de relatie tussen Uber en de chauffeurs. FNV stelt dat deze chauffeurs werknemers zijn en dus onder de CAO Taxivervoer vallen, terwijl Uber betoogt dat de chauffeurs zelfstandige ondernemers zijn. De rechtbank Amsterdam oordeelde in 2021 dat de chauffeurs werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst. In hoger beroep stelde het gerechtshof Amsterdam prejudiciële vragen aan de Hoge Raad over de rol van ondernemerschap bij de kwalificatie van een arbeidsrelatie.
De Hoge Raad bevestigde eerder in het Deliveroo-arrest in 2023 dat de kwalificatie van een arbeidsrelatie afhangt van een holistische weging van alle omstandigheden. Daarbij worden negen gezichtspunten gehanteerd, waarvan één gezichtspunt betreft de mate waarin een werkende zich als ondernemer gedraagt. De prejudiciële vragen in de Uber-zaak richtten zich op de precieze rol van dit ondernemerschap-gezichtspunt bij de beoordeling van een arbeidsrelatie.
Uitspraak van de Hoge Raad
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat het gezichtspunt ‘ondernemerschap’ geen doorslaggevende rol heeft, maar volwaardig en gelijkwaardig dient te worden meegewogen naast de andere omstandigheden. Ondernemerschap is dus niet belangrijker of minder belangrijk dan andere gezichtspunten. Dit betekent dat er dus geen rangorde bestaat tussen de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest en dat ondernemerschap bepalend kan zijn, maar niet per definitie doorslaggevend is.
Zowel extern ondernemerschap, zoals het hebben van meerdere opdrachtgevers, een KvK-registratie, een eigen website of zakelijke investeringen, als intern ondernemerschap binnen de specifieke werkrelatie, speelt een rol. Hierdoor kan het voorkomen dat werkenden met gelijke werkzaamheden bij dezelfde opdrachtgever toch verschillend worden gekwalificeerd: de een als zelfstandige en de ander als werknemer, afhankelijk van hun mate van ondernemerschap.
Impact van de Wet VBAR
De Hoge Raad verwijst in zijn uitspraak naar de conceptwet VBAR (Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden), die nog in behandeling is. In deze wet wordt voorgesteld dat extern ondernemerschap pas wordt meegewogen als de andere gezichtspunten geen uitsluitsel bieden. De uitspraak van de Hoge Raad laat met dit arrest echter zien dat ondernemerschap op dit moment direct moet worden meegenomen in de beoordeling van een arbeidsrelatie.
Gevolgen voor werkgevers
De uitspraak van de Hoge Raad benadrukt dat het ondernemerschap van een werkende een wezenlijk onderdeel vormt van de beoordeling. Zelfs als er aanwijzingen zijn voor een arbeidsovereenkomst, kan de mate waarin iemand zich als ondernemer gedraagt een cruciale rol spelen in de uiteindelijke kwalificatie. Voor werkgevers, maar ook werknemers/opdrachtnemers, is het belangrijk om te realiseren dat het ondernemersgedrag van invloed kan zijn op de juridische status van hun relatie. Voor werkgevers die (nog) onvoldoende bekend zijn met het ondernemersgedrag van de werkende, is het verstandig om dit met de werkende te bespreken.
Wilt u weten wat dit arrest betekent voor uw specifieke situatie? Neem dan vrijblijvend contact op met onze arbeidsrechtspecialisten via 0495-536138 of rvaessen@abenslag.nl.
